4
II. İvaz Paşa'nm Bursa Vakfîyesi
İvaz Paşa'nın Bursa'daki eserleri için tanzim ettirdiği vakfiye, vefatından yaklaşık bir buçuk yıl kadar önce, 1 C. evvel 830/28 Şubat 1427 tarihini taşımaktadır. Söz konusu vakfıyeye göre Paşa, Bursa'da mescid, medrese, mektep, türbe, han ve çarşı yaptırmıştır.
Orijinali elde edilemeyen(19) vakfıyenin tesbit edileblien üç sûreti vardır. Bunlar sırasıyla 960/155320, 962/155521 ve 1312/189522 yıllarında vakfiyenin aslından çıkartılmış sûretlerdir. Araştırmada kullanılan son iki sûret arasında ifade, uslûp ve muhteva itibariyle (Medrese'de kalacak öğrencilerle ilgili bir cümlelik ifade hariç) istinsah hatası sayılabilecek olanların dışmda kayda değer bir farklılık yoktur.
Arapça olarak kaleme alınan ve yayınlanmış bir tercümesi bulunmayan vakfiyeyi(23) şu şekilde bölümlere ayırınak mümkündür:
A. Hamd ve salâvât, dünyanın faniliği, âhiretin ebedîliği ve vakıf yapmanın önemiyle ilgili ifadeler ve dua cümleleri,
B. Tesis ediien eserler yani hayrât,
C. Hayrât için vakfedilen eserler, gelir kaynakları yani akarât,
D. Müessesenin hayatiyetini devam ettirecek ve gerekli hizmetleri yerine getirecek personel,
E. Bütün ayrıntılan ve öncelikleriyle birlikte yapıiacak harcamalar, masrafât,
F. Müessesenin yönetimi ile ilgili genel prensipler,
G. Kurulu düzeni değiştirme veya iptal etme gibi olumsuzlukları önlemeye yönelik beddua cümleleri,
H. Vakfiyenin resmiyet kazanması (tescili) ve şahitler. Bu bölümler çerçevesinde vakfıyenin muhtevası özetle tercüme ve sistematize edilecek; dipnotlarla da gerekli açıklamalar yapılacaktır.
--------------------
(19) Vakfıyenin orijinâli, muhtemelen 1958 yılında meydana gelen Kapalı Çarşı yangınında yanmıştır. Bursa'daki vakfıyelerin orijinalleri 1945 yılına kadar Bursa Şeri'yye Sicilleri ile birlikte muhafaza edilmiştir. Sözkonusu tarihte, sicillerin Bursa Arkeoloji Müzesi'ne devredilmesiyle, vakıflara ait muhasebe defterleri ve vakıfların orijinal vakfıyeleri, sicillerden alınarak Vakıflar Baş Kâtibi Hilmi Bey tarafından vakıflar binasında muhafaza edilmeye başlanmıştır. Fakat 1958 Kapalı Çarşı yangını, Evkaf Dairesi'nin de bu değerli belgelerlerle birlikte yanmasına sebep olmuştur. bk. Baykal, a.g.e., s. 5.
(20) Bursa Vakıflar Bölge Müdürlüğü, Evkaf Dairesi Defter no: 52, s. 15. Bu sûret, 1958 Kapalı Çarşı yangınında yanmıştır. bk. Ayverdi, a.g.e., II, 289.
(21) B.Ş.S., C 1/53, 15 a-18 b, 962/1555.
(22) VGMA, Defter no: 591, s. 191-195.
(23) Vakfıyenin giriş ve dua cümleleri ile âyet ve hadisler dışındaki bölümleri, 1940 yıhnda Vakıflar Genel Müdürlüğü mütercimlerinden Abdullah Tanrıkulu, Refık Şalh ve Ali S. Yücesoy'dan oluşan bir komisyon tarafından tercüme edilmiştir. bk. VGMA, Vakfiye Tercümeleri Defteri, No: 1766, s.182-191.
