İVAZ PAŞA'NIN BURSA VAKFİYESİ

2


muhasara aitma aian Karamanoğlu Meiımed Bey'e karşı şehri korumak için büyük bir mukavemet göstermiştir(7).

Amasyalı Bayezid Paşa'nın beylerbeyi ve birinci vezir, Çandarlızâde îb-rahim Paşa'nın ikinci vezir olarak hizmet ettiği bu dönemde İvaz Paşa üçüncü vezirdir.

Bayezid Paşa'nın Düzmece Mustafa olayında vefat etmesi üzerine İbrahim Paşa ile Hacı İvaz Paşa arasında başlayan nüfuz mücadelesine ulemâ sınıfından Molla Fenârî'nin de katüması, iki vezir arasmdaki rakabet dengesinin İvaz Paşa aleyhine bozulmasına sebep olmuş ve İvaz Paşa vezirlikten azledilerek gözlerine de mil çektirilmiştir (827/1424)(8).

Bu gayretli, akıllı ve sanatkâr vezir geri kalan ömrünü Bursa'da geçirmiş; nihayet içlerinde Emir Sultan'ın da bulunduğu birçok kişinin yakalandığı taun salgınında 9 Zilkade 831 / 20 Ağustos 1428 tarihinde vefat etmiştir(9).

İvaz Paşa, sadece askerî ve siyasî başanlarıyla tanınan bir kişi değildi. Bursa'nm adının dünya çapında duyulmasını sağlayan Yeşil Cami ve Yeşil Türbe, bizzat İvaz Paşa'nın nezaretinde ve onun ülke dışından getirttiği sanatkârlar tarafından inşa ediimiştir(10). Çelebi Mehmed'in başmimarı olan İvaz Paşa, Bursa'da başka eserler de yaptırmıştır. Çelebi Mehmed vakıflarından olan Sultan Hanı'yla İpek Hanı'nı(11) o inşa ettirdiği gibi; kendi vakıflarından bugün mevcut olmayan Pâygâh adlı han da onun Bursa'daki eserlerindendir. Ayrıca o, Mustafa Çelebi'nin Bursa üzerine yürüdüğü sırada II.Murad tarafından yıktırılan Ulubad Köprüsü'nün de yeniden inşasına nezaret etmiştir.

İvaz Paşa'nın, Edirne'de kale içinde bir sarayı vardı. Buradaki eserleri arasinda şehre su getirmek amacıyla açtırdığı büyük kuyular da yer alıyordu. Ancak proje olarak önemli olmakla birlikte, kuyulara su çıkmaymca bu te-
--------------------
(7) ÖZCAN, Abdülkadir, "Hacı İvaz Paşa (831-1428)", TDVİA, İstanbul 1996, XIV, 485-486.
(8) Hoca Sadeddin, İvaz Paşa'nın hıyanet ile itham edildiğini yazmaktadır. Bk. Hoca Sadeddin, Tâcu't-tevârih, I, 319.
(9) İvaz Paşa'nın vefat tarihi, kabir taşındaki bir rakamın farklı okunması sebebiyle, eski kaynaklarda 832/1429 olarak geçmektedir. bk. Mehmed Neşrî, Kitab-ı cihan-nümâ (Neşrî,) II, 609; Tâcu't-tevârih, I, 345; Solakzâde Mehmed, Solakzâde Tarihi (Solakzâde) s. 163; İsmail Beliğ, Güldeste-i Riyâz-ı İrfân, (Güldeste), s. 65; Abdullatif Gazzîzâde, Hülâsatü'î-Vefeyât (Gazzîzâde), s. 6; Sonradan kabir taşı üzerinde yapılan araştırmalardan -şayet hatalı yazılmadıysa- Paşa'nm vefat tarihinin yukarıda belirttiğimiz gibi 9 Zilkâde 831 olduğu anlaşılmaktadır. bk. Kunter, Halim Bâkî, "Kitâbelermiz I", VD, II, s. 439-440; Uzunçarşılı, İ.H., "Hacı İvaz Paşa'ya Dair", s.34; Gökbilgin, M. Tayyib, Osmanlı Müesseseleri Teskilâtı ve Medeniyeti Tarihine Genel Bakış, s. 81.
(10) Yeşil Külliyesi'nin tezyinat işlerinde çalışan Nakkaş İlyas oğlu Ali, Tebrizli Ahmed oğlu Hacı Ali ve çinilerini yapan Mecnûn Mehmed bunlardandır. bk. Ünver, A. Süheyl, Yesil Türbesi Mihrabı (824-1421), s. 10.
(11) Sultan Hanı'nı İvaz Paşa kendi mahndan yaptırmış ve Çelebi Mehmed evkafına hediye etmiştir. Bu sebeple hanın diğer bir ismi Hacı İvaz Hanı'dır. İvaz Paşa'nın Çelebi Mehmed döneminde padişah mimarı olduğu hatırlanacak olursa, İpek Hanı'nın da Paşa'nın nezaretinde inşa edildiği tahmin edilebilir. bk. Baykal, a.g.e., s. 76; Pay, Salih, "Baş Mimar İvaz Paşa", Bir Masaldı Bursa, s. 184.